Powtarzanie jest skuteczne. Powtarzam: powtarzanie jest skuteczne
Niejednokrotnie poruszamy tutaj kwestie różnych technik nauczania, jednocześnie nie wskazując tych, które są lepsze i bardziej skuteczne. Jest tak dlatego, że jest to kwestia indywidualna i każda osoba ucząca się ma swoje preferencje. Poszukiwanie „swojej” sprawdzonej techniki lub metody może zająć trochę czasu. Jest jednak pewna metoda, która wydaje się być wypadkową innych metod i stanowić swego rodzaju uniwersalny przepis na zapamiętanie pojęć czy kwestii. Mianowicie – mowa o systematyczności, jaką jest powtarzanie.
Powyższa teza nie brzmi szczególnie oryginalnie. Wszak powtórki towarzyszą nam od początków edukacji i system nauki w szkołach zbudowany jest w ten sposób, że cyklicznie powtarza się pewne tematy, aby je utrwalić i wzbogacić o dodatkową wiedzę. Czy jednak szkolny system powtórek jest niezawodny?
Odpowiedź brzmi: i tak, i nie.
Jak powtarzać?
Okazuje się, że program nauczania nie obejmuje tak regularnych powtórek, jakie byłyby konieczne do zapamiętania całości materiału. Biorąc pod uwagę mnogość i różnorodność zajęć lekcyjnych, ograniczenia ludzkiego umysłu i fakt, że doba ma tylko 24 godziny, nie da się fizycznie powtarzać wszystkiego w regularny sposób. Stąd też, część wiedzy zostaje z nami na dłużej, a pozostała część umyka nam z czasem.
Powtarzanie polega na tym, że dana partia materiału jest przerabiana wielokrotnie, ale z zachowaniem odstępów czasowych. Powrót do poszczególnych kwestii jest związany z działaniem ludzkiego umysłu, który rejestruje część informacji „na stałe”, a część „tymczasowo” w ośrodku odpowiadającym za tzw. pamięć czasową. Z każdym kolejnym utrwalaniem materiału będziemy zwracać uwagę na inne kwestie – zwłaszcza te, które będą zdawały się być mniej utrwalone.
W ten sposób nauczyciele przedmiotów, w których się specjalizują, mają opanowaną wiedzę na temat „swojego” przedmiotu, ponieważ w tej tematyce regularnie obracają się od kilku, kilkunastu lat. Przy takiej regularności, trudno jest zapomnieć coś, do czego regularnie się wraca. Z kolei my, wracając pamięcią do lat szkolnych, możemy pamiętać niektóre rzeczy jak przez mgłę, nawet jeśli kiedyś specjalizowaliśmy się w tych samych tematach.
Podobnie jest z zapamiętaniem tekstów piosenek, które dobrze znamy i regularnie słuchamy. Aczkolwiek, każdy z nas mógłby wskazać piosenkę, której nie słuchał od wielu lat i tutaj wspomnienia mogą być już zatarte. Tak, to właśnie przez brak regularnych powtórek.